Geslaagde lezing Levi van Dam

Op dinsdagavond 13 januari kwamen vrijwilligers, stagiairs, hulpvragers en relaties van Handjehelpen samen voor een inspirerende avond. In een volle zaal gaf Levi van Dam,  orthopedagoog en bijzonder hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien aan de Universiteit van Amsterdam, een lezing over mentale gezondheid bij jongeren, gevolgd door onze nieuwjaarsreceptie. Een mooie gelegenheid om elkaar te ontmoeten en samen het nieuwe jaar te beginnen.

Levi van Dam nodigde iedereen uit om anders te kijken naar wat vaak de ‘mentale gezondheidscrisis’ onder jongeren wordt genoemd. Hij legde uit dat woorden als depressie en trauma vroeger veel zwaarder wogen. Tegenwoordig worden ze breder gebruikt, soms zelfs voor een sombere maandag. Dat betekent niet dat jongeren zich aanstellen, maar het vraagt wel om goed door te vragen: wat bedoelt iemand precies?

Hoewel jongeren vaker aangeven mentale klachten te hebben, laten onderzoeken zien dat het aantal psychische problemen in de afgelopen dertig jaar vrijwel gelijk is gebleven. Wat zegt dit over de huidige hulpverlening en doen we nog wel het goede, vroeg van Dam zich hardop af. Het gaat niet alleen om wat jongeren voelen, maar vooral om hoe wij daarnaar luisteren en in welke context.

Een belangrijk thema was identiteitsontwikkeling. Het zoeken naar wie je bent hoort bij opgroeien, maar is door sociale media en het enorme aanbod aan keuzes ingewikkelder geworden. Waar jongeren vroeger konden experimenteren en snel feedback kregen, is die zoektocht nu continu en online. Dat kan leiden tot keuzestress en prestatiedruk. Mentale klachten in deze levensfase zijn dan ook vaak onderdeel van het leven, niet per definitie een teken van een stoornis.

Wat wél helpt, zijn relaties. Mensen om je heen die luisteren zonder oordeel en bij wie je jezelf kunt zijn. Van Dam vergelijkt veerkracht met een trampoline: hoe meer sociale ‘draadjes’, hoe makkelijker je terugveert na tegenslag. Dit gevoel van steun ontstaat vaak buiten school of behandelkamers, juist in vrije tijd en in het dagelijks contact.

Vanuit die gedachte vertelde Van Dam over zijn initiatief De Mentale Wasstraat. Hier werken jongeren op een laagdrempelige manier aan hun mentale gezondheid. In een festivalachtige setting leren ze technieken om stress te verminderen, veerkracht te vergroten en beter met tegenslag om te gaan.

Van Dam sloot af met twee oefeningen uit De Mentale Wasstraat om het publiek actief mee te nemen, waarbij iedereen letterlijk kon voelen wat veerkracht betekent en hoe verbindend steun van anderen kan zijn.

De avond liet duidelijk zien hoe waardevol vrijwilligers en informele steun zijn. Er voor een ander zijn, aansluiten bij wat jongeren nodig hebben en echt luisteren, dat maakt verschil. Tijdens de nieuwjaarsreceptie werd hier nog volop over nagepraat en hebben we samen getoost op een nieuw jaar vol betrokkenheid, verbinding en inspiratie.