Ketenstage

Kennismaken met formele én informele zorg 

Om in tijden van personeelskrapte en een groeiend aantal zorgvragers optimale zorg en ondersteuning te kunnen blijven bieden, is een goede samenwerking tussen zorgprofessionals, naasten en vrijwilligers essentieel. Studenten lopen momenteel echter voornamelijk stage binnen de formele zorg. Daar ligt een uitdaging, vinden vrijwilligersorganisatie Handjehelpen, zorgorganisatie De Rijnhoven en het Instituut voor Verpleegkundige Studies (IVS) van de Hogeschool Utrecht. Daarom hebben wij vier jaar geleden gezamenlijk het initiatief genomen om studenten zowel de formele als informele zorg te laten ervaren tijdens hun stage. Door deze ervaring kunnen studenten een brug slaan tussen beide, zodat zowel studenten als zorgprofessionals in de toekomst beide aspecten van zorg kunnen verbinden. 

Koploper Actie Leer Netwerk

Het initiatief ‘Ketenstage: kennismaken met formele én informele zorg’ voldoet aan de gestelde criteria van het Actie Leer Netwerk en is benoemd tot Koploper door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Meerwaarde van informele zorg

In het rapport ‘Anders leven en zorgen’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving uit 2022 komt naar voren dat er anders naar zorg moet worden gekeken. Dat is nodig om de groei van zorgvragers en de afname van personeel op te vangen. Een van de oplossingen zit in het verbinden van de formele en informele zorg. Om studenten, de toekomstige verpleegkundigen, deze gedachtegang in de opleiding al mee te geven, is het cruciaal dat zij tijdens hun stage ook de meerwaarde ervaren van de informele zorg.

Een kijkje achter de voordeur

Bij de ketenstage lopen tweedejaars HBO-V-studenten 20 weken stage: drie dagen per week bij De Rijnhoven (formele betaalde zorg) en één dag bij Handjehelpen (informele zorg). Bij de Rijnhoven leren de studenten verschillende aspecten van de formele zorg en het uitvoeren van verpleegtechnisch handelingen en het versterken van de zelfredzaamheid. Bij Handjehelpen bezoeken zij hulpvragers met een complexe zorgvraag in de thuissituatie en ervaren zo hoe leven met een ziekte of beperking alle facetten van het leven raakt. Ook zien ze de impact van zorgbehoefte bij mensen met een zeer beperkt sociaal netwerk én bij mensen die juist wel een netwerk hebben. Ook wordt de belasting die dit heeft op mantelzorgers duidelijk.

Onderwijs en begeleiding op elkaar aan laten sluiten

Hogeschool Utrecht, De Rijnhoven en Handjehelpen trekken samen op in de begeleiding van studenten en gebruiken daarbij de CanMEDS-rollen. De beoordelingsmomenten worden gezamenlijk uitgevoerd, wat zorgt voor meer duidelijkheid voor de student en tegelijkertijd de samenwerking en gezamenlijke inzet van de drie organisaties versterkt. Om onderwijs en begeleiding zo goed mogelijk op elkaar aan te laten sluiten verzorgen praktijkbegeleiders van Handjehelpen tevens gastlessen op de Hogeschool aan de stagiairs die deze ketenstage lopen. Dit doen ze door aan te sluiten bij de lessen op school. De lessen gaan over de presentiebenadering, het sociale netwerk, rouw en verlies en afscheid nemen van hulpvragers. Deze thema’s zijn relevant voor zowel de informele als de formele zorg en de verbinding tussen formele en informele zorg en aan de ontwikkeling van communicatieve vaardigheden en een professionele houding. Ook de werkbegeleiders van De Rijnhoven sluiten aan bij deze lessen waardoor er van en met elkaar geleerd wordt.

Impact maken

• De stagiairs van de ketenstage kennen de thuissituatie van cliënten. Dat leidt tot een meer begripvolle én respectvolle samenwerking tussen zorgprofessionals, naasten en vrijwilligers. Studenten ontwikkelen communicatieve vaardigheden, een breder perspectief op zorg en inzicht in de impact van zorgvragen.
• Studenten hebben een beter besef van de mens achter de persoon die later in een intramurale setting komt. Dat komt doordat ze zelf het verschil ervaren tussen cliënten die nog thuis wonen en cliënten die al intramuraal zijn. Ook het leren over rouw en verlies en andere sociale problematiek helpen daarbij.
• De ketenstage draagt bij aan het opleiden van betere zorgverleners. Zij zijn nodig voor de toekomst en ze hebben meer kennis over formele en informele zorg. Diverse betrokkenen leren elkaars taal spreken en elkaars kunnen beter inzetten: Leren van en met elkaar!
• Studenten lopen stage bij zowel formele als informele zorg en leggen hiermee verbinding tussen beide zorgaspecten en ervaren de meerwaarde van informele zorg. Het resultaat is dat verpleegkundigen breder zijn opgeleid.